Mistrzowie stojący za naszymi obrazami
Leonardo da Vinci – geniusz stojący za najsłynniejszym uśmiechem świata
* 15 kwietnia 1452, Vinci koło Florencji · † 2 maja 1519, Amboise
Projektował maszyny latające, robił sekcje zwłok, planował kanały i twierdze – a przez całe życie ukończył niespełna dwadzieścia obrazów. Jeden z nich zna dziś każdy na Ziemi.
Życie pełne pomysłów
-
Dziecko ze wsi
Leonardo przychodzi na świat w 1452 roku w toskańskiej wiosce Vinci lub w jej pobliżu jako nieślubny syn notariusza Ser Piera. Nigdy nie uczęszcza do szkoły łacińskiej – później nazywa siebie „człowiekiem bez wykształcenia”. Jego nauczycielką jest natura, którą niestrudzenie obserwuje.
-
W warsztacie Verrocchia
We Florencji uczy się u Andrei del Verrocchia, jednego z najważniejszych artystów miasta. Młody Leonardo maluje anioła na „Chrzcie Chrystusa” Verrocchia. Biograf Vasari twierdzi, że Verrocchio nigdy więcej nie wziął pędzla do ręki – piękna, lecz niepotwierdzona legenda.
-
Na dworze w Mediolanie
Około 1482 roku Leonardo wyjeżdża do Mediolanu na służbę u Ludovica Sforzy. W liście aplikacyjnym chwali się przede wszystkim jako inżynier mostów, armat i fortyfikacji – malarstwo wspomina dopiero na końcu. Dla księcia planuje gigantyczny konny posąg z brązu, który nigdy nie zostaje odlany.
-
Ostatnia Wieczerza
W latach 90. XV wieku maluje „Ostatnią Wieczerzę” dla klasztoru Santa Maria delle Grazie. Zamiast malować na mokrym tynku, jak to zwykle bywa przy freskach, eksperymentuje na suchej ścianie – co pozwala na najsubtelniejsze przejścia, ale farba zaczyna się łuszczyć jeszcze za jego życia.
-
Pismo lustrzane i maszyny latające
Zachowały się tysiące stron jego notatników, większość pisana lustrzanie od prawej do lewej. Zawierają studia lotu ptaków i wirów wodnych, projekty maszyn latających i wojennych oraz rysunki anatomiczne daleko wyprzedzające swój czas.
-
Obraz, którego nigdy nie oddał
Około 1503 roku we Florencji Leonardo zaczyna portret Lisy Gherardini, żony kupca Francesca del Giocondo. Najwyraźniej nigdy go nie oddaje: pracuje nad nim latami i zabiera go ze sobą, dokądkolwiek jedzie.
-
Ostatnie lata we Francji
W 1516 roku Leonardo przyjmuje zaproszenie króla Francji Franciszka I i przenosi się ze swoimi obrazami do Amboise nad Loarą. Umiera tam 2 maja 1519 roku. Tak Mona Lisa trafiła do Francji – i ostatecznie do Luwru.
Jego najsłynniejsze obrazy
Pięć z niespełna dwudziestu obrazów – dziś w Mediolanie, Florencji, Krakowie, Waszyngtonie i Paryżu.
-
Ostatnia Wieczerza Chwila po słowach „Jeden z was mnie zdradzi” – trzynaście osób, trzynaście reakcji. -
Zwiastowanie Wczesne arcydzieło: anioł, Maryja i pejzaż rozpływający się we mgle. -
Dama z gronostajem Cecylia Gallerani z białym gronostajem – jeśli chcesz, wczesny portret zwierzaka. -
Ginevra de' Benci Jedyny obraz Leonarda w obu Amerykach: młoda kobieta przed krzewem jałowca. -
Mona Lisa Najsłynniejszy obraz świata – namalowany miękkim sfumato, które nie zna ostrych linii.
Historia obrazu
Dzień, w którym zniknęła Mona Lisa
W sierpniu 1911 roku na ścianie w Luwrze nagle pozostają tylko cztery haki. Mona Lisy nie ma. Paryż jest wzburzony, gazety na całym świecie o tym piszą. Na kilka dni zatrzymany zostaje nawet poeta Guillaume Apollinaire, a Pablo Picasso jest przesłuchiwany – obaj są niewinni.
Złodziejem jest Włoch Vincenzo Peruggia, który pracował w Luwrze. Przez ponad dwa lata ukrywa obraz w swoim pokoju w Paryżu. W grudniu 1913 roku oferuje go marszandowi we Florencji – i zostaje schwytany.
To właśnie kradzież czyni z Mony Lisy światową gwiazdę. Dziś miliony ludzi rocznie oglądają ją za kuloodporną szybą. A teraz malujemy jej tajemniczy uśmiech także dla Twojego pupila.
Twój pupil jako Mona Lisa
Zachowujemy kompozycję Leonarda – splecione dłonie, zamglony pejzaż, tajemniczy uśmiech – i umieszczamy w niej Twojego pupila. Sierść, znaczenia i wyraz pochodzą z Twojego zdjęcia. Podgląd jest bezpłatny.
Zdjęcia oryginalnych obrazów i rysunku: domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons.