Mistrzowie stojący za naszymi obrazami
Gustav Klimt – malarz, który pozłocił Wiedeń
* 14 lipca 1862, Baumgarten koło Wiednia · † 6 lutego 1918, Wiedeń
Syn grawera złota, który wywrócił sztukę swojego miasta do góry nogami: Gustav Klimt malował skandal i piękno, pejzaże i ikony – a w pracowni trzymał wiele kotów.
Od syna grawera do gwiazdy moderny
-
Złoto we krwi
Gustav Klimt przychodzi na świat w 1862 roku jako drugie z siedmiorga dzieci. Jego ojciec jest grawerem złota, a pieniędzy jest mało. W wieku 14 lat dostaje się do wiedeńskiej Szkoły Rzemiosł Artystycznych – i uczy się tego, co stanie się jego znakiem rozpoznawczym: ornamentu, metalu, blasku.
-
Spółka artystów
Z bratem Ernstem i przyjacielem Franzem Matschem zakłada warsztat malowideł ściennych. Trójka maluje sufity w nowym Burgtheater i przestrzenie nad łukami na klatce schodowej Kunsthistorisches Museum. Młody Klimt jest rozchwytywany, chwalony – i wciąż bardzo konwencjonalny.
-
Przełom
W 1892 roku w odstępie kilku miesięcy umierają jego ojciec i brat Ernst. Klimt wycofuje się i szuka nowej drogi. W 1897 roku współtworzy wiedeńską Secesję i zostaje jej pierwszym prezesem. Nad wejściem do jej budynku do dziś widnieje napis: „Czasowi jego sztukę, sztuce jej wolność”.
-
Skandal na uniwersytecie
Dla Uniwersytetu Wiedeńskiego ma namalować wydziały filozofii, medycyny i prawa. Zamiast wzniosłych alegorii pokazuje unoszących się, nagich, bezbronnych ludzi. Protestuje 87 profesorów. Klimt ostatecznie odkupuje swoje obrazy – w 1945 roku płoną w zamku w Dolnej Austrii.
-
Złoty okres
Podczas podróży do Rawenny w 1903 roku widzi bizantyjskie mozaiki – złoto, blask, płaszczyzny bez głębi. Klimt wkłada złoto płatkowe do swoich obrazów, jak jego ojciec robił to na metalu. Powstają „Adele Bloch-Bauer I” i „Pocałunek” – dwa z najsłynniejszych obrazów Austrii.
-
Emilie, Attersee i koty
Klimt nigdy się nie żeni; jego najbliższą powierniczką jest projektantka mody Emilie Flöge. Spędza z nią wiele letnich miesięcy nad jeziorem Attersee i maluje kwadratowe pejzaże, niektóre kadrowane przez lornetkę. W ostatniej pracowni w Hietzing towarzyszy mu wiele kotów.
-
Koniec
W styczniu 1918 roku Klimt doznaje udaru, a wkrótce potem zapalenia płuc. Umiera w Wiedniu 6 lutego 1918 roku w wieku 55 lat. W pracowni pozostają niedokończone obrazy – zatrzymane w trakcie malowania.
Jego najsłynniejsze obrazy
Pięć obrazów między Wiedniem, Dreznem a Nowym Jorkiem – od bojowego ducha Secesji po złoto, które obiegło świat.
-
Pallas Atena Bogini mądrości jako wypowiedzenie wojny – i już tutaj błyszczy złoto. -
Portret Emilie Flöge Jego powierniczka w niebieskiej sukni – smukła, dumna i pełna ornamentu. -
Las bukowy I Cisza zamiast złota: pnie jak kurtyna, namalowane w typowym dla niego kwadratowym formacie. -
Adele Bloch-Bauer I „Złota dama” – portret, ikona i w 2006 roku najdroższy sprzedany obraz w historii. -
Pocałunek Dwoje kochanków owiniętych złotem na kwietnej łące – najsłynniejszy obraz Klimta.
Historia obrazu
Złota dama
Przemysłowiec cukrowy Ferdinand Bloch-Bauer zamawia portret swojej żony Adele. Klimt pracuje nad nim około trzech lat, nakładając warstwa po warstwie złoto i srebro płatkowe i zanurzając Adele w morzu oczu, spiral i ornamentów. W 1907 roku obraz jest gotowy.
Po Anschlussie w 1938 roku naziści konfiskują obraz. Przez dziesięciolecia wisi w Belwederze jako „Dama w złocie” – bez nazwiska żydowskiej rodziny. Siostrzenica Adele, Maria Altmann, walczy o jego odzyskanie i po długiej batalii prawnej wygrywa w 2006 roku.
W tym samym roku Ronald Lauder kupuje obraz dla swojej Neue Galerie w Nowym Jorku – podobno za 135 milionów dolarów, ówczesny rekord. Historię sfilmowano w 2015 roku jako „Złotą damę”. A teraz jej złoto błyszczy także dla Twojego pupila.
Twój pupil w złocie
Zachowujemy złotą kompozycję Klimta – ornamenty, blask i pozę – i stawiamy Twojego pupila na miejscu Adele. Sierść, znaczenia i wyraz pochodzą z Twojego zdjęcia. Podgląd jest bezpłatny.
Zdjęcia oryginalnych obrazów i fotografii: domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons.