Mistrzowie stojący za naszymi obrazami
Ukiyo-e – obrazy przepływającego świata
Okres Edo (1603–1868) · złoty wiek barwnego drzeworytu w XVIII i XIX wieku
Gwiazdy kabuki, samuraje, duchy i piękności: w japońskim okresie Edo barwne drzeworyty sprzedawano tanio i kolekcjonował je każdy. Sto lat później podbiły Europę – i zachwyciły Moneta i van Gogha.
Trzej mistrzowie, świat drewna i koloru
-
Obrazy przepływającego świata
„Ukiyo” znaczy „przepływający świat”: ulotne przyjemności miasta Edo, dzisiejszego Tokio – teatr, herbaciarnie, moda i święta. Ukiyo-e to obrazy tego świata. Drukowane z drewnianych klocków były tanie, trochę jak dzisiejsze plakaty.
-
Jeden obraz, cztery zawody
Barwny drzeworyt to praca zespołowa: wydawca planuje i płaci, artysta rysuje projekt, snycerz wycina osobny klocek dla każdego koloru, a drukarz arkusz po arkuszu nanosi farbę na papier. Podpisuje jednak tylko artysta.
-
Utamaro i piękności
Kitagawa Utamaro (ok. 1753–1806) jest mistrzem obrazów kobiet. Podchodzi blisko, pokazuje tylko głowę i ramiona i chwyta drobne, prywatne chwile. W 1804 roku popada w konflikt z cenzurą: zostaje ukarany za zakazane przedstawienia wodza Hideyoshiego – przekazy mówią o 50 dniach w kajdanach. Umiera dwa lata później.
-
Sharaku – dziesięć miesięcy, potem cisza
W 1794 roku pojawia się nieznany artysta o nazwisku Tōshūsai Sharaku. W ciągu zaledwie około dziesięciu miesięcy publikuje około 140 grafik, niemal wyłącznie aktorów kabuki o przerysowanych, często ponurych twarzach. Potem znika. Do dziś nie wiadomo na pewno, kim był – według jednej z teorii aktorem teatru nō.
-
Kuniyoshi – bohaterowie, duchy i koty
Utagawa Kuniyoshi (1797–1861) staje się sławny około 1827 roku dzięki dzikim grafikom wojowników do chińskiej powieści przygodowej „Suikoden”. Rysuje samurajów, morskie potwory i olbrzymie szkielety. Podobno był wielkim miłośnikiem kotów – w każdym razie koty pojawiają się na wielu jego grafikach.
-
Fala, która obiegła świat
Gdy od lat 50. XIX wieku Japonia otwiera się na Zachód, drzeworyty docierają do Europy. Artyści zachwycają się wyraźnymi plamami koloru i śmiałymi kompozycjami. Monet je kolekcjonuje, van Gogh i jego brat Theo mają setki arkuszy, a Vincent nawet maluje kopie niektórych. Najsłynniejszym ukiyo-e jest „Wielka fala” Hokusaia.
Słynne ukiyo-e
Od grzbietu fali po czarny charakter kabuki – pięć arkuszy, które warto znać. Drzeworyty istnieją w wielu odbitkach; przy każdym podajemy jedno muzeum ze znanym egzemplarzem.
-
Wielka fala w Kanagawie Najsłynniejszy obraz Japonii – z maleńką górą Fuji w dolinie fali. -
Czarownica Takiyasha i widmo szkieletu Olbrzymi szkielet przebija się przez zasłonę – odbity na trzech arkuszach. -
Ōtani Oniji III jako Yakko Edobei Rozcapierzone palce, ponure spojrzenie: najsłynniejszy aktor Sharaku jako czarny charakter. -
Kobieta ocierająca pot Drobna, prywatna chwila widziana z bliska – typowa dla piękności Utamaro. -
Wu Yong, strateg Z serii, która rozsławiła Kuniyoshiego: przebiegły doradca we wspaniałej szacie.
Historia obrazu
47 roninów
Wiosną 1701 roku pan Asano dobywa miecza przeciw dworzaninowi Kirze w zamku szoguna w Edo – to ciężkie przewinienie. Tego samego dnia Asano musi popełnić seppuku. Jego samuraje zostają bez pana: stają się roninami.
Przez prawie dwa lata potajemnie planują zemstę. Pewnej zimowej nocy na przełomie 1702 i 1703 roku 47 z nich szturmuje rezydencję Kiry, zabija go i składa jego głowę na grobie swego pana w świątyni Sengaku-ji. Za to zostają skazani na seppuku – i stają się najsłynniejszymi bohaterami Japonii.
W latach 1847/48 Kuniyoshi rysuje roninów jako serię pojedynczych portretów, w tym Tominomoriego Sukeemona. Właśnie tego wojownika namalowaliśmy z Hugonem, dogiem niemieckim – ze zbroją, postawą i surowym spojrzeniem samuraja.
Twój pupil jako samuraj
Ronin, strateg czy gwiazda kabuki: zachowujemy linie i plamy koloru japońskiego drzeworytu i umieszczamy w nich Twojego pupila. Sierść, znaczenia i wyraz pochodzą z Twojego zdjęcia. Podgląd jest bezpłatny.
Zdjęcia drzeworytów: domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons i Rijksmuseum.